Historia Gminy i Miasta Mirosławiec

W XII i XIII w. na ziemię wałecką, na której leży Mirosławiec, sięgało osadnictwo wielkopolskie. Miasto powstało w szerokiej bagnistej kotlinie, na skrzyżowaniu dwóch ważnych szlaków komunikacyjnych i handlowych: tzw. drogi marchijskiej, łączącej Brandenburgię z zakonem krzyżackim, oraz szlaku solnego z Wielkopolski do Kołobrzegu. Lokacji dokonał w 1303 r. margrabia Waldemar. Mirosławiec - wraz z Kaliszem Pomorskim, Tucznem, Złocieńcem i Barwicami - wszedł wówczas w skład lenna braci Jana i Henryka von Wedlów. Niemcy nazwali miasto Friedland, a później Markisch-Friedland (nazwa urzędowa do 1945 r.) W 1368 r. Kazimierz Wielki odebrał Brandenburgii ziemię wałecką, pozostawiając na niej dawnych lenników. W roku 1409, u progu wojny z zakonem krzyżackim Arnold von Baden, krzyżacki wójt Nowej Marchii, spustoszył całe pogranicze północno-zachodnie. Po klęsce Krzyżaków Henryk von Wedel, Ienny pan Mirosławca i Tuczna, poddał się Polsce.

Ulica Długa w Mirosławcu zdjęcie przedwojenne Z biegiem czasu ród von Wedlów z Mirosławca spolszczył się i przybrał nazwisko Wedelskich. W1508 r. Wedelscy przyjęli protestantyzm i nowe nazwisko Frydlandzcy. W latach 1593 - 1836 właścicielem miasta była niemiecka rodzina von Blankenburg. W latach 1731-1738 Dionizy J. J. von Blankenburg wzniósł okazały pałac. Von Blankenburgowie zbudowali kościół i sprowadzili księży joanitów, by rozpowszechniać i umacniać katolicyzm, który przed laty ugiął się pod naporem reformacji. Położenie miasta na skrzyżowaniu dwóch ważnych szlaków komunikacyjnych sprzyjało rozwojowi handlu. Jego rozkwit nastąpił w XVI w. z racji napływu Ludności żydowskiej, która osiedliła się na przedmieściach. Na przełomie XVIII i XIX w. Żydzi stanowili ponad 50% mieszkańców miasta, posiadali dobrze zorganizowaną gminę, synagogę i szkołę rabinów. Śladem ich obecności jest dziś jedynie cmentarz. W ciągu dwu ostatnich stuleci Mirosławiec zasłynął osobliwością swego handlu i przetwórstwa jako bodaj największy w północno-wschodniej Europie - rynek gęsich piór do pisania, tzw. "skrzydlaków", które skupowano z Pomorza i krajów nadbałtyckich, a potem rozprowadzano po całym kontynencie. Przemysłem tym i handlem trudnili się wyłącznie Żydzi (tylko jeden kupiec nie był żydem).

Zabytkowy budynek starej szkoły Oprócz handlu piórami kwitł handel skórami, wełną i miodem. Rocznie odbywalo się tu 7 jarmarków: 4 krotnie (m.in. na miód i wełnę), 3 na bydło i konie. Z rzemiosł najlepiej rozwijało się bednarstwo. Beczki masowo zakupowały: Szczecin, Berlin i Magdeburg. Wzbogaceni kupcy mirosławieccy przenosili się stąd wprost do Berlina. Ze względu na strukturę ludności, różnorodność wyznań ' Mirosławiec miał dwie świątynie: kościół katolicki (zmieniony po reformacji na zbór luterański) i synagogę. W XVlll w. miasto trzykrotnie płonęło (1719, 1758, 1796). W 1860 r. pożar pochłonął zamek. Rozbiór Polski nie zahamował rozwoju Mirosławca. W 1868 r. działały tu: komisja sądowa, magistrat, urząd celny, poczta, parafia luterska, synagoga, wyższa szkoła dla dziewcząt, apteka, trzech lekarzy i browar. Rocznie odbywało się 7 jarmarków. W 1879 r. Mirosławiec uzyskał połączenie drogowe z Wałczem i Kaliszem Pomorskim, w 1900 r. - kolejowe z Drawskiem i Kaliszem Pomorskim. W 1902 r. wzniesiono budynek sądu grodzkiego, w 1914 r. szkoły , w 1918 r. miasto podłączono do sieci wysokiego napięcia.

Zabytkowy budynek sądu grodzkiego w Mirosławcu zdjęcie przedwojenne Mimo dynamicznego rozwoju liczba mieszkańców wciąż malała. W czasie II wojny światowej miasto leżało w pasie silnie bronionego Wału Pomorskiego. Spod okupacji niemieckiej Mirosławiec wyzwoliły oddziały 1 Armii Wojska Polskiego 11 lutego 1945 r. Po zniszczeniach, dewastacji, wyludnieniu w 1945 r. miasteczko w polskich rękach stopniowo się odbudowywało. Do miasta zaczęli napływać repatrianci ze wschodniej Polski.

Mirosławiec zbudowano na planie prostokąta o regularnym układzie ulic, u wylotu których znajdowały się bramy: Łowicka przy drodze zachodniej, Grobelna przy drodze północnej, Młyńska przy drodze południowej. Do II wojny światowej miasto zachowało swój zabytkowych charakter większość domów starego miasta stanowiły parterowe lub piętrowe budynki mieszkalne kalenicowe lub szczytowe o konstrukcji szachulcowej z XVIII w. W trakcie działań wojennych zniszczeniu uległo 20% zabudowy - rozebrano około 60% budynków z tzw. muru pruskiego, w wyniku czego miasto częściowo utraciło przedwojenny wygląd. Dziś przeważają zabytki architektury sakralnej. Kościół pw. Niepokalanego poczęcia NMP w Mirosławcu zbudowany przez von Blankenburgów w 1721 r. z neogotycką wieżą dobudowaną w latach 1883-85. W jednonawowym kościele z dwiema kaplicami znajdują się XVlll - wieczne: z racji złego stanu technicznego zostały rozebrane dwa renesansowe ołtarze. chrzcielnica i chór muzyczny. W początkach lat 90. XX w.

Kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Bronikowie Kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Bronikowie (1775) skromna budowla szachulcowa, z ludowym ołtarzem o cechach rokokowych oraz obrazami i ławami z XVIII w. oraz dzwonem z 1770 r. Kościół pw. św. Jadwigi w Jabłonowie (1874) - neogotycka świątynia, której wyposażenie stanowią m.in. przeniesione z kościoła w Górnicy: ołtarz z ok. 1700 r. oraz barokowa ambona, chrzcielnica, balustrada i krucyfiks z XVII w.

Kościół p.w. Ducha świętego w Łowiczu Wałeckim Kościół pw. Ducha świętego w Łowiczu Wałeckim (1837) neogotycka budowla wzniesiona na fundamentach starszej świątyni głównie z kamieni polnych. Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (XVIII w.) - po ewangelicki, o budowie szachulcowej, otynkowany, wzniesiony na miejscu zniszczonego budynku z początku XVII w. Kościół pw. Serca Pana Jezusa w Próchnowie (11 poł. XIX w.) neogotycki Kościół pw. Jana Chrzciciela w Toporzyku (1 poł. XVIII w.) drewniany, o konstrukcji zrębowej, salowy, kryty gontem. Wewnątrz znajdują się ołtarz i ambona z 11 poł. XVII w. Pałac zbudowany przez Dionizego J. J. von Blankenburg w latach 1731-1738 w stylu baroku holenderskiego z szeroką fosą, z wnętrzami zdobionymi mozaiką, freskami i gobelinami. Pałac, opuszczony w 1836 r., spłonął w 1890 r. Obecnie na popałacowym wzgórzu znajduje się park. Pamiątką po pałacu jest ozdobna fosa. Młyn z muru pruskiego nad rzeką Korytnicą, ok. 5 km od Mirosławca.